Gebied bij Samenvloeiing van Selzerbeekdal met Geuldal ten westen van Partij-Wittem (Zuid-Limburg)

VPRO Landroof

Partij-Wittem, 15 September 2008


Geachte Directie en organisatie VPRO Landroof,


In december 2007 presenteerde de coalitie van de gemeente Gulpen-Wittem (Zuid Limburg) nieuwe plannen om een nieuw gemeentelijk sportcomplex met een aantal multifunctionele gebouwen (waaronder een groot gemeenschapshuis en kantines) te vestigen op een akkerbouwperceel dat gelegen is aan de westkant van het dorp Partij-Wittem. Als deze plannen daadwerkelijk worden gerealiseerd, gaat er een zeldzaam stukje Limburgs landschap en hiermee samengaand een unieke flora en fauna verloren. Ook het cultuurhistorisch dorpsgezicht van Partij (liggend aan de zuid-oost kant van dit plangebied) zal door deze plannen ernstig aangetast worden of zelfs gaan verdwijnen.

In onderstaande alinea’s zal ik kort beschrijven hoe belangrijk en uniek de waarde van dit perceel is en waarom dit gebied beschermd moet worden tegen aanleg van een grootschalige sportaccommodatie.

Het perceel betreft een akker ter grootte van ongeveer 7 hectare aan de westkant van Partij-Wittem. Het perceel is gelegen tussen de Oude Heirbaan (te Partij-Wittem) en de Provinciale weg Maastricht-Vaals (N278). Het perceel wordt aan de zuidkant begrensd door de Selzerbeek, aan de westkant door de rivier de Geul en aan de oostkant door een typisch en uniek dorpsgezicht van Partij, bestaande uit onder andere het monumentale Redemtoristinnen klooster Mariëndaal en de grote monumentale gerestaureerde carré-boerderij “het Wienhoes” (Oude Heirbaan 4/6) met een unieke Limburgse hoogstamboomgaard, die direct grenzen aan het perceel. Dit dorpsgezicht strekt zich in zuidwestelijke richting tot halverwege het perceel uit. Het in de jaren tachtig gerestaureerde “Kokkelmanshoes” (Oude Heirbaan 11 A/B/C) is een prachtige vakwerkboerderij die al vanaf het kruispunt (N278) te Wittem zichtbaar is. Aan de westzijde van het perceel ligt de oude Posterij (tegenwoordig boerderij) en ten noorden (aan de overkant van de Rijksweg) het Redemptoristen-klooster met kloosterkerk te Wittem. Verder liggen er nog twee monumenten iets verder verwijderd van het perceel (wel binnen een straal van een kilometer): hoeve de Bek en kasteel Wittem met bijbehorende kasteelhoeve.
Op de kop van de zuidwest-kant van dit perceel mondt de Selzerbeek uit in de Geul. Dit betekent dan ook dat precies op deze locatie een samenvloeïng is van het Selzerbeekdal met het Geuldal: unieker kan het niet!

Verder is deze akker één van de weinige plekken in het Selzerbeekdal die nog vrij is van verstedelijking en industrie. Het aan de dorpsrand van Partij gelegen Shell-tankstation, de voormalige veiling aan de rijksweg (huidige “woonboulevard”), de bebouwing en nieuwbouw in Wahlwiller en Nijswiller en niet te vergeten de bebouwing en vooral de nu in ontwikkeling zijnde nieuwbouw aan de oostkant van Gulpen. Kortom, allemaal bouwprojecten die het beekdal-landschap ernstig hebben aangetast / gaan aantasten.

Ook sluit de akker aan op een aantal unieke graften en holle wegen die zich uitstrekken tot één van Limburgs mooiste hellingbossen: Dunnenbos en Schweibergerbos. Deze hellingbossen strekken zich ten zuidwesten van Partij uit richting België en zijn al van kilometers afstand als een groene sluier aan de horizon waar te nemen. Ze vormen samen met het groene Geuldal het “5-sterren landschap” waar we als gemeente zo trots op zijn. Het wordt niet voor niets “Nationaal Landschap Heuvelland” genoemd. Aan de toekenning van deze ‘5 sterren’ voor dit gebied, heeft onder andere Stichting Natuur en Milieu een grote bijdrage geleverd.

Doordat de natuur zo kort grenst aan dit akkerperceel, wordt het perceel door vele dieren en vogels gebruikt om te foerageren. Typische bewoners van deze hellingbossen zijn dan ook bezoekers van dit perceel. Regelmatig worden er dieren zoals hazen / konijnen / fazanten en reeën waargenomen.
Omdat de aanloop vanuit het perceel naar de hellingbossen bestaat uit diverse unieke holle wegen en graften, wordt ook de das regelmatig waargenomen. In deze graften zijn enkele dassenburchten zoals ook in de hellingbossen aanwezig. Ook is er sinds eind vorig jaar een nieuwe dassenburcht gevonden op slechts 100 meter van het plangebied. Recente vondsten (haren / uitwerpselen) en sporen (dassenwissels en pootafdrukken) duiden dan ook op actieve foerageergebieden van dassen in dit akkerperceel. In juni jongsleden is zelfst een dassenburcht aan de rand van het perceel ontdekt (in het talud dat tussen het perceel en de N278 ligt). Steeds meer worden in en rond het akkerperceel foeragerende dassen waargenomen.
Buiten de das treft men ook andere beschermde diersoorten aan in en rond het gebied, bijvoorbeeld de patrijs, de ijsvogel, de koekoek, de gierzwaluw en de oeverzwaluw.
De Selzerbeek, welke ten zuiden langs het perceel stroomt meandert hier vrij in het landschap. Ook de Geul kan ten westen van het perceel vrij meanderen. Dit betekent dat door de processen van erosie en sedimentatie elk jaar een unieke vegetatie aan plantensoorten aanwezig is. Door de sterke meandering van Geul en Selzerbeek zijn er in de loop van oneindig vele jaren hoge en steile oevers ontstaan, die bewoond worden door vele vogels waaronder de zeer beschermde ijsvogel en de oeverzwaluw.
Door de sterk wisselende variatie in gewassen op dit perceel, is er een grote diversiteit aan bodembewoners. Voor veel vogels en roofvogels is deze akker dan ook een favoriete plek om hun maaltijd bij mekaar te sprokkelen.

Kortom, een uniek en waardevol stukje “5-sterren landschap”, om maar eens een term te noemen die de gemeente Gulpen-Wittem nog steeds gebruikt ter promoting van deze Heuvelland-gemeente.

Als lid van de onlangs opgerichte stichting “Natuur & Landschap Gulpen-Wittem” en als natuurliefhebber ben ik uiteraard tegen deze plannen. Gelukkig wordt er fel gereageerd op deze plannen door de oppositie van de gemeenteraad, bestaande uit GroenLinks en Fractie Franssen, door omwonenden en natuurliefhebbers van onze gemeente en door de Stichting “Natuur en Landschap Gulpen-Wittem”. Helaas is op donderdag 7 maart jongstleden door de gemeenteraad van Gulpen-Wittem besloten tot aankoop van het perceel waarop het gemeentelijk sportcomplex gevestigd zal moeten gaan worden. De coalitie, bestaande uit de partijen: PvdA, CDA en Balans, probeert de realisatie hiervan door te drukken tegen alle protesten in, zonder enig begrip te hebben voor de grote cultuurhistorische waarde en de unieke en zeldzame waarde aan natuur en landschap. Gelukkig worden deze waarden wel verdedigd door bovengenoemde oppositie. Veel door de oppositie ingebrachte goede en doordachte alternatieven voor dit sportcomplex worden afgekeurd of zelfs genegeerd. Een fantastisch plan om deze sportaccommodatie aan te leggen naast de bestaande sportvoorzieningen in de zuidwest kant van Gulpen (gebied waarin zwembad Mosaqua, sporthald ‘Gulpdal’, klimcentrum Rocca en scholengemeenschap Sophianum liggen) wordt zelfs niet onderzocht. Dit is de meest logische plaats om een gemeentelijk sportcomplex te realiseren. Bestaande gemeentelijke voorzieningen liggen hier al, waardoor de aanleg van dit complex vele malen gemakkelijker en goedkoper wordt en verder optimaal gebruikt zal worden, omdat alle recreatievoorzieningen van de gemeente nu gelokaliseerd zijn op 1 locatie.

Afgelopen maanden heb ik diverse landschaps- en natuurbeschermingsorganisaties middels een brief ingelicht omtrent de plannen van de Gemeente Gulpen-Wittem, om de Stichting Natuur en Landschap en de oppositie-partijen te steunen in de strijd tegen deze plannen.

Gelukkig heeft de directeur van de Milieufederatie Limburg in week 17 een brief naar de gemeente Gulpen-Wittem verstuurd (mede namens Natuurmonumenten, Stichting het Limburgse Landschap en Staatsbosbeheer) met het verzoek om dringend opzoek te gaan naar een andere locatie voor dit grootschalige sportcomplex. Dit verzoek is ook gepubilceerd in dagblad De Limburger, Limburgs Dagblad en op de website van L1 televisie.
De Milieufederatie omschrijft het plangebied als een landschappelijk waardevol gebied in het beekdal van de Selzerbeek en de Geul. Het gebied heeft in de POL (Provinciaal Omgevingsplan Limburg) de aanduiding P2 (Provinciale Ontwikkelingszone Groen, POG) en deels P3 (veerkrachtige watersystemen). Het beleid in de POG is gericht op het versterken en ontwikkelen van natuur- en landschapswaarden, waarbij het bebouwingsarme karakter gehandhaafd blijft. Natuurlijke processen als meandering en inundaties in dit beekdal moeten via een robuuste herinrichting beter kunnen plaatsvinden, waardoor de natuur zich beter kan ontwikkelen en herstellen. Doel is onder meer om door extensivering en vernatting van deze dalbodems weer bloemrijke vochtige graslanden te verkrijgen in deze beekdalen.
De onlangs verschenen Landschapsvisie Zuid-Limburg geeft exact dezelfde (toekomst)visie weer op dit gebied ten westen van Partij-Wittem. De Provinvie Limburg heeft aan de mooie en veelbelovende resultaten van deze landschapsvisie een grote bijdrage geleverd.

Ook waterschap Roer en Overmaas heb ik ingelicht en van het waterschap heb ik ongeveer twee maanden geleden een schriftelijke reactie ontvangen met als bijlage: “pré-wateradvies haalbaarheidsonderzoek nieuw sportcomplex te Partij” (uitgegeven op 30 november 2007 t.b.v. Gemeente Gulpen-Wittem). Het waterschap geeft in deze ook een negatief advies voor deze locatie (standpunten: hoge grondwaterstand, vrije meandering van Selzerbeek en Geul).

Verder hebben we buiten eerder genoemde instanties ook steun van IKL, Natuurhistorisch genootschap Limburg, IVN Nederland, IVN Eijs, IVN Gulp en Geul, de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, de dassenvereniging, Milieudefensie enz.

Willen we een definitieve garantie hebben dat deze plannen absoluut niet uitgevoerd zullen worden door de gemeente Gulpen-Wittem, dan hebben we de steun van nog meer instanties nodig die samen met ons en de Milieufederatie Limburg bezwaar indienen bij de gemeente en de provinvie Limburg. Beleefd vragen wij dan ook om in deze problematiek steun te krijgen van uw programma. Alleen al een kort stukje op uw website, waarin u laat blijken dat u tegen realisatie van deze plannen bent en streeft naar bescherming van dit typsiche beekdal-landschap met de aanwezige (beschermde) flora en fauna, is voor ons ontzettend veel waard.

Het gehele Landroof team streeft naar algemene doelen als: bescherming tegen klimaatsverandering met een betere energiehuishouding, betere biologische landbouw, verbetering van luchtkwaliteit en bescheming tegen het volbouwen van Nederland. Daarnaast heeft Landroof specifieke belangen en doelen met betrekking tot natuurontwikkeling en het tegengaan van het volbouwen (door woningbouw of industrialisatie) van Nederland: Landroof streeft tezamen met vele instanties, organisaties en stichtingen naar rijkere natuur, meer groen en behoud van open landschap in Nederland. Dit zijn fantastische doelen en standpunten die met volle inzet uitgevoerd worden door alle medewerkers van deze instanties en door het Landroof-team gepubliceerd en gepromoot worden. Dit waarderen wij als stichting Natuur en Landschap Gulpen-Wittem ontzettend. Veel van deze doelen zien wij terug in deze problematiek rond de aanleg van het sportcomplex. De natuur en het landschap ter plekke zullen door deze toekomstige plannen ernstig verstoord worden. De verbinding tussen het Selzerbeekdal en Geuldal met de weilanden, graften en velden richting de hellingbossen zal verloren gaan en de natuurlijke rust zal ernstig verstoord gaan worden door lawaai, bebouwing, verrommeling en enorme kunstmatige verlichting (die de natuur in de avonduren zal verstoren en uit het biologische ritme zal gaan brengen).
Het zou fantastisch zijn dat ook het mooie natuurgebied ten westen van Partij-Wittem met zijn prachtig beek- en geuldal gesteund mag worden door Landroof.
Laten we hopen dat dit prachtig en uniek beekdal met omliggend landschap en natuur bewaard mag blijven voor de toekomst.
Van harte nodigen wij u allen snel een keer uit om op deze prachtige locatie opnames te maken van dit mooie gebied, een gebied midden op het punt van samenvloeiing van het Selzerbeekdal met het Geuldal. We zullen u een rondleiding geven binnen en om dit gebied en de prachtige elementen van deze mooie natuur en dit prachtige landschap laten zien. We hopen dat wij als Stichting Natuur en Landschap Gulpen-Wittem in aanmerking komen om samen met Landroof dit unieke gebied in Zuid-Limburg te promoten op televisie, en daarmee een beschermende rol en functie van en voor dit gebied mogen vervullen.

Ik hoop dat ik de verschrikkelijke gevolgen van het realiseren van deze plannen duidelijk heb gemaakt. Laten we samen ervoor zorgen dat deze plannen nooit uitgevoerd zullen worden in de toekomst en dat de waardevolle bezittingen waarvoor wij vechten, de uiteindelijke winnaar zullen zijn.

Hopende op een positieve reactie verblijf ik met vriendelijke groeten,


Stichting Natuur en Landschap Gulpen-Wittem






Ing. Stijn BJ Lumeij
p/a
Oude Heirbaan 6
6286 AM Partij-Wittem
Tel: 0613428771 / 0434502923
e-mail: labratje7@hotmail.com
natuurenlandschapgw@live.nl